NGK/GKv: De breuk voorbij

7 mei 2018 om 14:16

Gescheurde kerken verloven zich opnieuw

AMERSFOORT Protestantse kerken? Scheurmakers. Voor sommigen is het zo ongeveer de eerste gedachte die bovenkomt bij kerk en geloof. Maar de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) en de Nederlands Gereformeerde kerken (NGK) zijn na hun scheiding in 1969 weer naar elkaar toegegroeid. Het woord 'verloving' viel zelfs. Een gesprek met dominee Freddy Gerkema van de NGK van Amersfoort-Noord.

Dineke Havinga

Wat was nu het eigenlijke conflict? Gerkema: ,,Laat ik eerst maar zeggen dat het een pijnlijk conflict was, dat wonden sloeg in families en vriendenkringen, op scholen, in organisaties, in gemeenten en tussen collega-predikanten. Het zoemde het hele land rond langs onze kerken, elke plaats had wel op een eigen manier met dit conflict van doen omdat we in een landelijk verband werken. Terugkijkend denk je wel eens: waar ging het nu om in 1969? Dat is niet eens zo eenvoudig te zeggen. Het had ook iets met de geloofsleer te maken, maar dat is een ingewikkeld verhaal."
Maar het was, nu hij er op terugkijkt, ook een conflict over vrijheid: was het mogelijk om niet alleen binnen de eigen zuil te leven (krant, omroep, school, partij, liefde), of mocht je ook buiten die kring je licht opsteken en ruimte voor diversiteit zoeken? ,,Dat gaf spanningen en leidde tot een kerkelijke breuk met jaren van verwijdering. Het was zoals met een echtscheiding; het was pijnlijk maar het gaf ook iets van opluchting."

De grote vraag is: hoe kom je zoiets te boven? Gerkema is ervan overtuigd: het leven is sterker dan de leer. Mensen kwamen elkaar tegen op allerlei terreinen van de samenleving, signaleert hij, bijvoorbeeld binnen de EO en in de ChristenUnie. ,,Oude scheidslijnen vervaagden. Je zag de openheid groeien als het ging om vrijgemaakte scholen en ook de krant, het Nederlands Dagblad, werd breder. Dat hielp om de kerkelijke scheuren te helen. En dat proces gaat niet zonder slag of stoot, want zoiets vraagt ook om zelfonderzoek, naar de pijn die is geleden en de offers die zijn gebracht. Het vraagt om gesprek, het benoemen van verdriet, met ruimte voor vergeving en een nieuwe start. Zo'n weg van herstel is bijzonder, we ervaren het als geschenk van God."
De hartelijkheid is toegenomen, constateert Gerkema: er is ontmoeting en herkenning. ,,Dat zie je natuurlijk ook over de gehele breedte van het kerkelijk erf, dat er beweging naar elkaar toe is, bijvoorbeeld binnen een verband als de Raad van Kerken. 'Verloving' betekent dat we ons als NGK niet opheffen, maar dat er veel is wat ons verbindt en dat tot groeiende samenwerking leidt met de GKV."