[Lhbti-inclusie] in Foodvalley: wat doet Wageningen?

22 februari 2022 om 08:52

Moeten gemeenten wel iets doen aan inclusie? Veel gemeenten hebben een inclusiebeleid opgesteld nadat in 2016 Nederland het VN-verdrag rechten voor mensen met een handicap  heeft getekend. Gemeenten moeten hierdoor een plan opstellen waarin zij invulling geven aan dit verdrag. De meeste gemeenten kiezen voor een algemeen inclusiebeleid waarin enkel het noodzakelijke wordt opgenomen. In Veenendaal gaat het inclusiebeleid bijvoorbeeld alleen over toegankelijkheid voor gehandicapte inwoners.

Gemeenten kunnen er ook voor kiezen om inclusie breder in te steken door ook aandacht te besteden aan andere groepen, zoals lhbti’ers. Gemeenten zijn vrij om te kiezen of ze voor deze groep wel of geen inclusiebeleid voeren, maar vanuit de Rijksoverheid wordt dit wel gestimuleerd. Gemeenten met meer dan honderdduizend inwoners kunnen zichzelf uitroepen tot regenbooggemeenten en krijgen dan tot 2022 subsidie om inclusiebeleid voor lhbti’ers vorm te geven. Het is nog onduidelijk of deze regeling na 2022 vervolg krijgt.

WAGENINGEN Wageningen riep zichzelf in 2019 uit tot regenboogstad. Dat de gemeente volgens de officiële regels te klein is om tot ‘echte’ regenbooggemeente te worden benoemd en de bijbehorende subsidie te ontvangen, hield Wageningen niet tegen. ,,Het onderwerp hoort bij Wageningen, dus het is een beetje raar dat we met zoveel activiteiten en uitstraling net niet binnen de regeltjes van de subsidie vallen. Dat is spijtig, maar zolang we er niet voor in aanmerking komen, doen we het toch”, aldus wethouder Leo Bosland (GroenLinks), die zich in Wageningen bezighoudt met inclusie.

Een grote rol in het Wageningse inclusiebeleid is weggelegd voor SHOUT, een vereniging die de belangen van lhbti’ers in Wageningen behartigt. De gemeente speelt voornamelijk een faciliterende en ondersteunende rol, aldus wethouder Bosland. Vanuit SHOUT komen initiatieven voor de inclusie van lhbti’ers, die de gemeente faciliteert en financieel kan ondersteunen. Bosland noemt SHOUT dan ook ,,zeer belangrijk, want zij bieden veel meer aan lhbti-inwoners dan wij als gemeente kunnen bieden. Onder andere onderlinge herkenning, steun en inspiratie, en ontmoeting met elkaar.” Zo bieden gemeente Wageningen en SHOUT in hun samenwerking bijvoorbeeld seksuele- en gendervoorlichting op scholen, maar worden ook inclusieve feesten georganiseerd.

PRIMAIRE TAAK Ook het belang van lhbti-inclusie zichtbaar uitdragen is voor Wageningen een primaire taak. Denk aan het hijsen van de regenboogvlag op Coming Out Dag of het plaatsen van een regenboogbankje. Daarnaast werd een regenboogpad aangelegd. En toen tijdens het EK vorig jaar het stadion in München niet in de kleuren van de regenboog mocht worden verlicht door de UEFA, besloot Wageningen zelf de regenboogvlag uit te hangen als teken van steun. Door deze zichtbare symbolen te combineren met activiteiten en voorlichting, zet Wageningen zich in voor inclusie. Ook werkt de gemeente met 28 Wageningse welzijnsorganisaties (verenigd in Welsaam) samen om inclusie een vast onderdeel van het welzijnsbeleid te maken. Bosland ziet dat er al grote stappen zijn gezet en Wageningen over het algemeen erg inclusief is, maar zegt ook: ,,er is nog steeds werk te doen, want het geldt nog steeds niet voor al onze 40.000 inwoners.”

Wat doen de andere gemeenten in regio Foodvalley? Gemeenten Barneveld, Rhenen en Nijkerk zeggen stuk voor stuk lhbti-inclusie een belangrijk thema te vinden. Toch blijft de praktijk een beetje steken. Inspelen op actuele gebeurtenissen, zoals een transfoob voorval, of het aansluiten bij speciale dagen als Coming Out Dag gebeurt daar wel. Maar bij deze drie gemeenten lijkt lhbti-inclusie vooral een ongrijpbaar en lastig thema te blijven, omdat er geen duidelijk beeld is over welke aanpak de inclusie zou bevorderen. Of er is simpelweg geen beeld of discriminatie daadwerkelijk een probleem is binnen de gemeente.

Ede en Wageningen lijken slagkrachtiger en zetten actief in op lhbti-beleid. Het onderwerp is daar een terugkerend agendapunt en er wordt geprobeerd om inclusie in de samenleving te stimuleren door niet alleen symbolen als de regenboogvlag te tonen, maar ook in te zetten op het voeren van het gesprek en het geven van voorlichting over lhbti-zijn om sociale acceptatie te bevorderen. 

Gemeente Veenendaal heeft juist als enige geen lhbti-beleid en lijkt het daar ook geen behoefte aan te hebben. Een motie voor meer aandacht voor de inclusie van deze doelgroep werd dan ook verworpen. Voor een interview over inclusie in Veenendaal stond de gemeente niet open.

HOE Al met al wordt er door de meeste gemeenten in regio Foodvalley maar weinig concreets ondernomen op het gebied van inclusie van lhbti’ers. De wil is er vaak wel, maar het hoe ontbreekt. Veel gemeenten zijn afwachtend en reageren vooral op wat er in de samenleving al gebeurt, in plaats van zelf actief inclusie te stimuleren. Daartegenover staan gemeenten als Wageningen en Ede waar meer wordt ondernomen. 

De onderlinge verschillen zijn niet verwonderlijk. Zo is Wageningen als studentenstad een stuk linkser dan de andere Foodvalleygemeenten. Links op het politieke spectrum is doorgaans meer aandacht voor inclusie. Nijkerk, Veenendaal en Barneveld liggen in de biblebelt. SGP, ChristenUnie en CDA zijn daar grote partijen en deze gemeenten doen dan ook minder op gebied van inclusie dan Wageningen. Ede past ook in het biblebelt-rijtje, maar die gemeente is een stuk groter dan de rest en heeft daarom andere onderwerpen op de agenda. 

ZOEKENDE De Foodvalleygemeenten lijken nog zoekende in hun lhbti-beleid. De vraag blijft: hoe kun je als gemeente bijdragen aan een meer inclusieve samenleving? Daar hopen we in een volgende publicatie antwoord op te hebben. We gaan het aan experts vragen, maar we zijn ook nieuwsgierig naar jouw ervaring. Heb je ervaring als het gaat om inclusie van lhbti’ers in regio Foodvalley of heb je ideeën over hoe gemeenten hieraan kunnen bijdragen? Laat het ons weten en mail naar: bureau@bureauspotlight.nl.

[Deze publicatie kwam mede tot stand door financiële steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl) en het Lira Auteursfonds Reprorecht. Bureau Spotlight is een onafhankelijke onderzoeksredactie in samenwerking met de Christelijke Hogeschool Ede en BDUmedia.