De grootste bankoverval
28 maart 2022 om 15:33Studenten uit Wageningen spelen rol in boek
WAGENINGEN Nederland zucht al vier jaar onder de Duitse bezetting, als een groep vastberaden verzetsvrienden de wapens opneemt. De tijd van onzichtbaar en klein verzet is voorbij. Ze deinzen nergens voor terug, plegen overvallen, blazen spoorlijnen op en bevrijden twee maten uit het Huis van Bewaring.
De leider daarvan is Derk Smoes, een ondergedoken bankmedewerker en gezocht door de nazi’s. Na de hete verzetszomer van 1944 krijgt hij een gouden tip. In de kluizen van twee banken in het oosten van het land ligt meer dan 200 miljoen gulden. Cash. Een plan wordt gesmeed. Door de spoorwegstaking is voor de hulp aan onderduikers dringend geld nodig. Veel geld.
Na toestemming uit Londen slaan ze toe. De kisten vol buitgemaakte bankbiljetten verdwijnen veilig in een hooiberg. Zelfs Churchill wordt op de hoogte gebracht van wat de grootste bankoverval ter wereld blijkt te zijn.
Een van de overvallers, Albert Wisman, werkte als marechaussee in het zuiden van Brabant. Daar ontdekt hij in een dicht stuk bos op landgoed De Utrecht bij Hilvarenbeek een houten blokhut. Er houden zich een aantal studenten van de toenmalige Landbouw Hoogeschool Wageningen schuil, die weigeren om de loyaliteitsverklaring van de nazi’s te ondertekenen. Gevolg is dat ze moeten onderduiken. Door hun studie kennen ze het bosgebied in Brabant en ze verlaten in allerijl Wageningen om te voorkomen dat ze worden opgepakt.
Voor Wisman is het een uitkomst, want het verzet kan een schuilplaats goed gebruiken. Daarnaast spreken de Wageningse studenten hun talen. Dat komt goed van pas, want Wisman werkt bij de zogenaamde pilotenlijn. Ze brengen ondergedoken Joden, vliegtuigbemanningen en ontsnapte krijgsgevangenen in etappes naar het zuiden van Europa. Hij haalt de mannen op van het station in Tilburg, brengt ze op zijn motor naar de blokhut in het bos, waar de studenten zich over de onderduikers ontfermen. Ze blijven hooguit enkele dagen en in die tijd wordt een kapper ingeschakeld, worden foto’s gemaakt en persoonsbewijzen vervalst. Zo leveren de Wageningse studenten een belangrijke bijdrage aan de route naar de vrijheid voor tientallen mensen.
Nadat Wisman de grond te heet onder de voeten wordt duikt hij zelf onder en pleegt met een groep verzetsvrienden de grootste bankoverval aller tijden.
De euforie daarover is groot, maar niet overal. De Duitsers zijn beschaamd en woedend tegelijk. Ze zetten alles op alles om het geld terug te krijgen en de daders te pakken. Een beruchte oud-Gestapo officier van de Sicherheitsdienst krijgt de leiding over het onderzoek. De jacht is begonnen.
De auteur van het boek vertelt enthousiast: "Het verhaal over de bankroof is legendarisch, er werd in mijn jeugd al over gesproken”, zegt Krake, "maar het is voor het grote publiek volkomen onbekend. Vijf jaar geleden ben ik begonnen met onderzoek naar wat er werkelijk is gebeurd. Ik heb de nog in leven zijnde ooggetuigen gesproken en ook familie van betrokkenen, en heb gigantisch veel archiefonderzoek gedaan. Ik vond niet alleen in Nederland, maar ook in Duitsland, Israël, Engeland en zelfs in Amerika een schat aan informatie in archieven. Een belangrijke datum voor mij was 1 januari 2021, toen een heleboel geheime archieven na 75 jaar eindelijk vrijgegeven werden. Ik had al heel wat nieuwe feiten ontdekt, daar kwamen nu nog meer echte scoops bij.” Het boek ‘De grootste bankoverval aller tijden' ligt in heel Nederland in de winkel.