Utrechtse Erfgoedprijs voor bijzonder project van Vroeger en Nu

4 december 2023 om 07:30 Historie

DRIEBERGEN Op de Oude begraafplaats op de Traaij vond onlangs een bijzondere plechtigheid plaats: de uitreiking van de Utrechtse Erfgoedprijs 2023. De prijs werd uitgereikt aan Erfgoedcentrum Vroeger en Nu vanwege het originele initiatief dat deze organisatie voor ogen heeft: de gedichten van de dichter Alex Gutterling via muziek onder de aandacht brengen. De overdracht vond plaats bij het graf van Gutterling.

door John Beringen

Ivo Brautigam, directeur van Landschap Erftoed Utrecht laat in zijn toespraak weten dat de Erfgoeddag dit jaar in het teken staat van de digitalisering. ,,En u kunt van mij aannemen dat wij heel veel inzendingen hebben gekregen, maar dat de jury al snel tot de conclusie kwam dat dit initiatief om gedichten van een lang geleden overleden dichter, die een band had met Driebergen, op muziek te zetten de prijs toekwam. Gutterling is al bijna 125 jaar geleden overleden; zijn oeuvre is niet groot doordat hij geen hoge leeftijd bereikte en dan is het des te mooier om deze man op zo’n unieke manier aan de vergetelheid te onttrekken.” 

Na zijn toespraak, die plaatsvond in het kleine museum dat zich op de begraafplaats bevindt, zet de groep aanwezigen koers naar het graf van Gutterling alwaar de overdracht geschiedt.

TOEGANKELIJK

Tijdens de overhandiging van de cheque ter waarde van 1500 euro voegt Brautigam er aan toe dat op muziek zetten van de gedichten een nieuwe doelgroep zal aanspreken en er zo een groter publiek wordt bereikt. Muzikant Harold K. die de gedichten zal inzingen, onderschrijft deze woorden: ,,Normaal gesproken worden gedichten voorgedragen”, laat hij weten. ,,En daarbij kun je natuurlijk de emotie in leggen die gestand doet aan de inhoud, maar door dat te doen met muziek en zang voeg je er toch iets extra’s aan toe. Het komt dan op een totaal andere manier binnen. Ik heb de gedichten bekeken en ik heb al een opzet voor ogen van hoe ik dat ga inkleden. Het is een prachtig karwei waar ik heel veel zin in heb.”

GESCHIEDENIS

Kunstenaar Max Cremer, die op het idee kwam om de gedichten van Gutterling tot muziek te digitaliseren, hoort het betoog van Harold K. goedkeurend aan. ,,En er speelt nog een ander facet mee”, laat hij weten. ,,Het is een project waar twee kunstvormen bijeenkomen: poëzie en muziek. Nu hou ik mij veel bezig met de geschiedenis van Nederlands-Indië; Gutterling is geboren op Java en dat maakt dat het project ook interessant is voor mensen die iets met Indië hebben.” 

Arnaud van Hulst, voorzitter van ‘Driebergen-Rijsenburg vroeger en nu’ valt hem bij: ,,Dit is een dag met alleen maar winnaars”, verklaart hij glunderend. En ‘Driebergen-Rijsenburg vroeger en nu’ wordt zo ook extra op de kaart gezet.” Als de gedichten eenmaal op muziek zijn gezet, zullen deze door middel van een QR-code toegankelijk worden gemaakt. 

ALEX GUTTERLING

Henricus Zacharias Alexander (Alex) Gutteling werd op 3 september 1884 geboren in Bondowoso, Java en overleed op 12 november 1910 in Driebergen. Hij was een Nederlandse dichter, criticus en vertaler. Gutteling debuteerde in 1906 met Een jeugd van liefde. Zijn bundel Doorgloeide wolken verscheen postuum in 1911. In 1912 verscheen eveneens postuum Guttelings onvoltooide vertaling van John Miltons episch gedicht Paradise Lost (Zang I-VI), later voltooid door Albert Verwey (Zang VII-XII). Gutteling studeerde rechten te Amsterdam, maar onderbrak de studie wegens ziekte (tuberculose). Hij werd samen met Maurits Uyldert beschouwd als de trouwste volgeling van Albert Verwey. Vanaf de oprichting in 1905 werkte hij mee aan Verweys tijdschrift De Beweging met gedichten, kritieken en essays. Zijn poëzie is symbolistisch in die zin dat de verschijnselen uit de werkelijkheid, hoe triviaal en eenvoudig ook (zoals in De mattenklopper), in Guttelings verzen worden aangewend om de Idee van een hogere eenheid weer te geven of de verwevenheid van hoger en lager te laten zien.