Over Wageningen gesproken

6 september 2025 om 15:12 Overig

Alle goden achter een schuifdeur

Door Jan Boer

WAGENINGEN - Over onze stad Wageningen hoeven we hier niets te vertellen, maar weet je dat er in Zuid-Amerika nog een Wageningen ligt? Jawel, in het noordwesten van Suriname. 

Het Surinaamse Wageningen ligt in het district Nickerie bij de grens met Guyana, een kolonie van Engeland in de tijd dat Suriname een kolonie was van Nederland. In Guyana en in Suriname was slavernij heel gewoon, de normaalste zaak van de wereld. De Engelsen schaften het in 1834 af. De Nederlanders deden dat pas in 1863. De slavernij was dan wel afgeschaft, maar de plantages moesten tóch bewerkt worden. De Engelsen in Guyana hadden dat al opgelost: zij haalden contractarbeiders uit India, een andere Engelse kolonie, om het werk te doen. Dat vonden de Nederlanders een goed idee en zij deden hetzelfde. Tot 1916 kwamen er 34.000 Indiase arbeiders naar Suriname. Ze hadden een contract, maar daar stond weinig moois in. Wie niet goed werkte kreeg een boete of zelfs gevangenisstraf. De beloofde grond met koeien, die na afloop van het contract zouden komen, waren maar half de waarheid. Ze konden een lapje grond krijgen, dat wel, maar van vee was geen sprake. Toch kozen veel arbeiders voor die grond, want de meesten kwamen uit het noorden van India waar het leven niet beter was. Dat deel van India werd destijds Hindostan genoemd. Vandaar dat de Surinaamse contractarbeiders en hun afstammelingen Hindostanen worden genoemd. Ze maken nu inmiddels wel een kwart van de bevolking van Suriname uit. Zo komen we dan eindelijk weer in het Surinaamse Wageningen uit, want veel Hindostanen vestigden zich in Nickerie, het district van Wageningen. Logisch, want dat is vlak bij Guyana. Daar waren al veel meer Hindostanen doordat de Engelsen al dertig jaar langer arbeiders uit India lieten komen. 

Ranu Ramsaran is een van hen. Ze is voorzitter van de Hindostaanse Krisha-tempel in Wageningen. Het zou geen Wageningse tempel zijn, als er niet iets bijzonders mee was. “Toen de Nederlandse Stichting Machinale Landbouw nog in Wageningen was vroegen de Hindostanen om grond voor een tempel”, vertelt Ramsaran. “We waren met te weinig mensen. In Suriname heb je twee belangrijke Hindostaanse stromingen: de Sanatana Dharma met meerdere goden en de Arya’s die maar één god hebben. Toen we met alleen de Sanaten naar de SML gingen hadden we geen succes, dus haalden we de Arya’s erbij. Toen lukte het wel!” In 1968 begonnen de gesprekken en in juni 1973 werd hij geopend: de eerste Hindostaanse tempel in Wageningen, zelfs in heel Suriname. Met Samhall Ramsaran, de vader van Ranu, als voorzitter. Het was niet alleen de eerste tempel, het is ook de enige tempel die gebruikt werd door Sanaten én Arya’s. Dat was wel even een puzzel, want de Sanaten wilden graag veel godenbeelden terwijl de Arya’s, die alleen Krishna aanbidden, dat juist niet wilden. De oplossing? “De godenbeelden van de Sanaten werden op een altaartje gezet, en als de Arya’s de tempel gebruikten verdween dat hele altaar achter een schuifdeur,” lacht Ranu. En wat als er dan een Sanaat zou komen als de goden achter de schuifdeur waren gesloten? “Nou, dan kon hij of zij buitenom, via een zijdeurtje, toch nog bij het altaar met de godenbeelden komen!”