Herdenken en ruimte bieden

11 mei 2026 om 18:36

'Wat neem je mee als je opeens moet vluchten?'

WAGENINGEN Hij loopt er al langer mee rond. Andries Oldenkamp zoekt wegen om een stem te geven tijdens de jaarlijkse herdenking van 4 mei aan mensen die door ellende in hun thuisland moesten vluchten omdat ze anders in de verdrukking raken. 

Jan Boer

Hij vertelt: "Deze gedachte heb ik neergelegd bij de organisatie Wageningen 45. Daar werd het direct omarmd. Dit sluit geweldig goed aan bij de gedachte van Wageningen 45". Door zijn werk met vluchtelingen heeft hij in veel gezichten van naar Wageningen gekomen vluchtelingen gekeken en hun verhalen aangehoord. "Ik heb veel contacten met mensen die van huis en haard verdreven zijn door oorlog en geweld. Dan praten we erover en dan vertellen ze wat ze allemaal zo plotseling hebben moeten achterlaten omdat ze op stel en sprong hun vege lijf moesten redden. Ze denken vaak aan wat ze achter moesten laten, daar liggen ze wakker van. Het kost veel tijd om dat een plekje te geven”, verklaart Oldenkamp. Vorig jaar merkte hij dat veel statushouders zeer geïnteresseerd waren in onze manier van herdenken en vieren. "Toen bedacht ik dat het een goede zaak zou zijn om ook hen ruimte te geven om hun ellende te herdenken. Dat zijn twee kanten van herdenken. Het is niet dat zij het leed van hier voelen, maar dat wij hen de ruimte geven voor het herdenken van hun leed. Ja, er is veel behoefte bij statushouders om aan zoiets te doen”, aldus Andries Oldenkamp. Hij bracht vervolgens het idee in bij de organisatie van Wageningen 45 en daar is het balletje direct gaan rollen. Bij de laatste herdenking op 4 mei in de Grote Kerk op de Markt werd een spel gerealiseerd: een tafel vol voorwerpen, waar de een veel en de ander weinig waarde aan hecht, een sleutelbos, een horloge. Wat zegt je gevoel? Wat neem je mee, impulsief wanneer je halsoverkop moet vluchten? Sta daar eens bij stil, is de gedachte. Andries Oldenkamp: "Er moet een jaarprogramma komen waarbij we maatschappelijke organisaties gaan vragen om ideeën aan te dragen hoe we deze gedachte het hele jaar door invulling kunnen geven. Dit sluit mooi aan bij de wens van de gemeente, want de Wageningse bevolking verandert. Hoe voer je het uit? Er zijn meer steden waar dit al gedaan wordt. Daar is Zutphen een mooi voorbeeld van”, zegt Oldenkamp. Bij het ‘spel' pakken mensen een voorwerp en vertellen daarbij hun verhaal. Oldenkamp vindt het belangrijk dat deze gevluchte mensen hier een gezicht krijgen, hun verhaal vertellen en dat er naar ze geluisterd wordt: "Ze hebben recht op hun stem. Verhalen verbinden, dat laat je niet los en op deze manier maak je ontmoetingen mogelijk. Weet je, er wordt in dit verband helaas teveel gepraat over getallen in plaats van over mensen. Veel statushouders hebben een dubbel gevoel, ze willen er graag bij horen en ook iets voor zichzelf hebben. Ik zou graag een expositie willen hebben met zulke voorwerpen en presentaties daarbij. Daar gaan we op broeden”.