Wageningse oorlogsverhalen die er toe doen

27 mei 2026 om 08:20 Overig

Met de ogen van nu

Door Kees Stap

WAGENINGEN Wageningen en de Tweede Wereldoorlog. Dan denkt bijna iedereen aan 5 mei 1945 en Hotel de Wereld. Logisch, maar het verhaal is veel breder dan dat. De stad is als enige in Nederland twee keer geëvacueerd en de inwoners konden pas vanaf 31 mei weer terug naar hun eigen stad om daar de bevrijding te vieren. Programmamaker Ton van Rhoon gaat met historici Evertjan van Roekel en Anika van de Peut het Wageningse oorlogsverhaal vertellen.

Vorig jaar maakte het drietal met hulp van technici Jan Verbiesen en Marcel Onderstal, al een podcastserie met oorlogsverhalen van Wageningen. Daar gaan ze nu mee door. Op zondagmiddag 31 mei gaan ze een deel van die verhalen vertellen op het podium van Visum Mundi. De Wageningse oorlogsgeschiedenis kun je volgens het drietal zien als leidraad voor het grotere verhaal van de Tweede Wereldoorlog in Nederland met een link naar de actualiteit. “Zeker in vergelijking tot andere steden in ons land, raakten oorlogsgeweld, bezetting, verzet en deportaties de Wageningers zwaar. In de meidagen van 1940 werd de gehele bevolking geëvacueerd, omdat het Nederlandse leger vanaf de Grebbeberg vergeefs probeerde de Duitsers tegen te houden. Na de slag om Arnhem werd Wageningen op 1 oktober 1944 wederom geëvacueerd. Op 5 mei 1945 werd bijna in het hele land de bevrijding gevierd maar niet in Wageningen dat nog steeds verlaten was. De meeste Wageningers die naar Veenendaal waren gevlucht werden pas op 9 mei bevrijd. Pas vanaf 31 mei mochten alle Wageningers weer vrij terugkeren naar hun eigen stad om daar hun bevrijding te kunnen vieren.”

Maar er zijn volgens Ton en Evertjan nog zoveel meer Wageningse oorlogsverhalen te vertellen die er met de ogen van nu toe doen. “Er zijn de nodige verhalen over het verzet en de vervolging van de Joden. Terecht, maar het verhaal van de ‘gewone’ Wageninger mag niet vergeten worden. Wij kennen die verhalen uit onze families. Het is extra mooi dat we die verhalen hier in Visum Mundi, de voormalige Aula van de universiteit, kunnen laten horen. Want die Aula speelde ook een grote rol in de oorlog. In 1940 waren de kerken bijvoorbeeld kapotgeschoten, hier werden toen kerkdiensten gehouden. Na het bombardement op de Sahara in september 1944 was hier een mortuarium en na de terugkeer in 1945 konden de inwoners wat er nog over was van hun huisraad hier ophalen. Het is ook nog eens symbolisch dat er vandaag de dag achter Visum Mundi Oekraïense vluchtelingen wonen.”

In Visum Mundi gaan de familieverhalen op 31 mei over de impact van oorlogsgeweld en bezetting op het dagelijkse leven in de stad. Het indrukwekkende scherm toont daarbij unieke beelden van de stad in oorlogstijd. Muzikale bijdragen van het koor Dames & Heren van Herman Groenestein en zangeres Isabella van Roekel wisselen het gesprek op het podium af.