Een goed filosofisch gesprek

WAGENINGEN – Voor Paul Lemmens is een goed filosofisch gesprek een kwestie van goed nadenken. Zijn motto: ‘Blijven denken, waar je ook bent en niet met iedereen meelopen en niets klakkeloos aannemen’.

Door Jan Boer

“Ik nam heel jong al niet snel genoegen met wat er gezegd werd. Als je alles maar aanneemt vlak je af. Al vlug ontdekte ik dat alles heel betrekkelijk is”, aldus Lemmens. Bij de eerste les filosofie die hij volgde, hij was toen 23, gebeurde er iets bijzonders: “Opeens kon ik ‘communiceren met een gelijkgestemde’, de docent filosofie. Het was praten en denken op een ‘ander’ niveau. Een denkraam werd hier wagenwijd opengezet en ik genoot! Filosofie was blijkbaar iets voor mij. Een opleiding zat er toen niet in, maar boeken lezen deed ik wel. Hele series. Ik snapte niet alles, maar het gaf voldoende stof tot nadenken”, vertelt Paul. Hij ging het basisonderwijs in en filosofeerde met veel plezier met zijn leerlingen. Hij verdiepte zich verder in de filosofie, volgde opleidingen. In Wageningen richtte hij het Filosofiecafé voor jongeren op, voerde gesprekken met jongeren in het voortgezet onderwijs en basisonderwijs, maar ook met volwassenen. “Er bleek vraag naar te zijn. Parallel aan de gesprekken met jongeren kreeg ik vanuit de bibliotheek de vraag of ik niet ook gesprekken kon doen met volwassenen. In 2022 was het eerste gesprek. Ze vinden nog steeds plaats. Elke tweede vrijdagavond van de maand organiseer ik een filosofisch gesprek met volwassenen in een bovenzaal van de Wageningse bibliotheek. Daar hoef je niets voor te betalen, je kunt er gewoon binnenlopen”, zegt Paul. “Zelf goed nadenken het is verschrikkelijk hard nodig in deze ingewikkelde tijd. Kritisch nadenken, filosoferen, maakt jezelf tot een rijker mens. Het verbreedt je blik. Mensen geven aan bijna alles wat ze doen een betekenis, maar niet iedereen geeft dezelfde betekenis aan dezelfde zaken, gebeurtenissen... Daarom is het goed om met elkaar te praten om duidelijk te krijgen wat iets voor jou betekent of wat je zegt. Dat kan heel goed in een filosofisch gesprek. Zo’n gesprek is anders dan praten met elkaar of een goed gesprek hebben. Bij een filosofisch gesprek staat de vraag centraal en gaan de deelnemers samen de diepte in, samen op onderzoek uit, bevragen elkaar, beargumenteren hun uitspraken en vooral ook: luisteren goed naar elkaar. De Dalai Lama zei ooit: “Als je praat herhaal je alleen wat je al weet, maar als je luistert zou je iets nieuws kunnen leren”. Een filosofisch gesprek is een reis die je samen maakt, een onderzoek dat je samen doet, open, zonder oordelen. Aan het eind van een filosofisch gesprek zou het kunnen zijn dat je nog steeds geen antwoord op de vraag gevonden hebt, maar misschien wel dat je door de bijdragen in het gesprek een andere zienswijze hebt verkregen. Na een filosofisch gesprek hoor ik wel eens: ‘Zo heb ik dat nog nooit gezien’ of ‘Op deze manier heb ik nog nooit over dit onderwerp gesproken’. Bij een filosofische vraag is er niet meteen een antwoord. Sterker nog, er hoeft zelfs helemaal geen antwoord te komen. De vraag is steeds de aanzet voor een gesprek”. Een Filosofisch Gesprek: elke tweede vrijdag (18.30-20.00u) van de maand in de bblthk. Eerste keer: 11 september. Kijk op: www. https://eenfilosofischgesprek.nl/gesprekken.html