Herinneringen aan de oorlogsangst

Herman van Brussel zetten zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog rondom Wageningen zeventig jaar later op papier.
Herman van Brussel zetten zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog rondom Wageningen zeventig jaar later op papier.

Door Kees Stap

Op 4 mei is er in de Grote Kerk op de Markt een herinneringsexpositie. Een van de verhalen die daar verteld wordt is die van Herman van Brussel. Hij was bijna vijf jaar toen de oorlog uitbrak. Op de expositie is een verkorte versie van zijn herinneringen te zien, die hij in kindertaal optekende in zijn boekje 'En dan komt de angst'. 

WAGENINGEN - Even lijkt het een uitje ter ere van moeders verjaardag, maar al snel heeft de vierjarige Herman door dat de boottocht op 10 mei 1940 in het teken van iets heel anders staat. Net als vele andere gezinnen uit de omgeving, haast de familie Van Brussel zich naar de haven van Wageningen. De evacués varen met rijnaken de Rijn af om buiten het oorlogsgebied te blijven. Hermans moeder vertelt hem dat het nu oorlog is. Wat dat inhoudt, voor een kleine jongen en zijn familie, zal hij in de daarop volgende jaren leren.

Zeventig jaar later zette Herman van Brussel zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog rondom Wageningen - aangevuld met verhalen van zijn ouders en informatie uit oorlogsdocumentatie - op papier. 'En dan komt de angst' is een uniek autobiografisch oorlogsverhaal van een kind dat op jonge leeftijd de realiteit van de oorlog leert kennen. Van Brussel schreef dit boek vooral voor kinderen. "Het is een stuk geschiedenis die niet verloren mag gaan. Eerder had ik er nooit tijd voor, maar na mijn pensionering wilde ik er toch mee aan de slag. Ik heb het geschreven vanuit het perspectief van een kind, waardoor het verhaal kinderen van nu ook aanspreekt. Hopelijk leren zij dat de huidige tijd van vrede, die overigens wel weer wordt bedreigd, niet zo vanzelfsprekend is."
Wanneer kwam de angst? Herman van Brussel herinnert zich nog goed dat dat in de herfst van 1944 kwam. "Na de Slag om Arnhem werd Wageningen opnieuw geëvacueerd. Onder andere de Sahara werd gebombardeerd. In de eerste vier oorlogsjaren zagen wij als jonge kinderen het vooral als een avontuur. Nu werd het echt menens. Ik zie de angst van mijn ouders nog goed voor me. Toen werd ik zelf ook echt bang." Tot op de dag van vandaag heeft Herman van Brussel nog last van die herinneringen. "Als ik een plotseling knal hoor, of er komt een vliegtuig overvliegen, dan brengt dat me weer terug naar die bange jaren."

Meer berichten