Een beeld met een bijzonder verhaal

WAGENINGEN Enigszins verscholen achter het struikgewas staat op de hoek van het Emmapark en de Nudestraat een beeld. ‘Hommage aan Gerrit Achterberg’ heet het granieten kunstwerk dat hier sinds 1996 staat. Weinig Wageningers zullen weten wie de dichter Achterberg was en waarom hij geëerd wordt met dit beeld. Maar ook zijn verleden met onder andere een moord en een verkrachting is bij niet veel mensen bekend. De gemeente Wageningen gaat daarom een informatiebord plaatsen met uitleg over de verschillende kanten van Achterberg als dichter en als persoon.

De maker van het kunstwerk is Willem Berkhemer. Hij maakte ook de fontein op de Markt. Berkhemer was een groot bewonderaar van de dichter Gerrit Achterberg. Diverse elementen in het beeld verwijzen naar thema’s uit zijn poëzie. De plek van het beeld is bewust gekozen, want de vrouw van Achterberg, Cathrien van Baak, kwam uit Wageningen en woonde in de buurt van het Emmapark. 

Hoewel Achterberg als dichter veel waardering kreeg, zo kreeg hij de PC Hooftprijs en de Constantijn Huygensprijs toegekend, werd zijn persoonlijk gekenmerkt door psychiatrische behandelingen en opnamen. Hij werd zelfs veroordeeld voor moord op zijn hospita in Utrecht en verkrachting van haar dochter. De relatie Achterberg-Cathrien van Baak was ook een bijzondere. Ze hebben elkaar al in 1924 ontmoet in Wageningen toen hij onderwijzer in Opheusden was. De familie Van Baak, vader was koster, moest echter niets van hun verhouding hebben. Hij viel haar lastig en wilde ten minste één keer via het dak van haar ouderlijk huis met getrokken revolver haar slaapkamer binnendringen, wat de vader van Cathrien op het nippertje kon verhinderen. De politie heeft Achterberg het wapen afgenomen en hem buiten de grens van Wageningen gezet met de waarschuwing nooit meer in de buurt van Cathrien te komen. In overleg met de ouders van Achterberg besloot de vader van Cathrien toen geen aangifte te doen. In de gereformeerde milieus waarin beide families verkeerden, was alles beter dan een seksschandaal. Toen de geobsedeerde Achterberg kort daarop het plaatsverbod negeerde, hebben twee broers van Cathrien hem in elkaar geslagen en letterlijk Wageningen uitgegooid. In 1942 hebben ze elkaar opnieuw ontmoet en na de oorlog zijn ze getrouwd. Pikant feit: Cathrien was fout in de oorlog, naar verluidt was ze een fanatieke NSB-er. 

De geschiedenis van Achterberg was voor de gemeenteraadsfractie van GroenLinks aanleiding om aan het college van burgemeester en wethouders te vragen of een hommage aan een dergelijk persoon nog wel gepast is. Zij vinden dat het verhaal van de persoon Achterberg ook verteld moet worden. B en w is het daarmee eens. “Dat past ook bij ons diversiteitsbeleid”, aldus burgemeester Floor Vermeulen. “Daarom gaan we bij dit beeld, maar ook bij eventuele andere kunst in de openbare ruimte uitleg geven.”