Volle zaal voor theatercollege over dementie: ‘Zeg niet nee, maar probeer ja’

WAGENINGEN Dementie raakt ons allemaal: een partner, ouder, buur, collega of verenigingslid. Inmiddels krijgt 1 op de 5 mensen in Nederland te maken met dementie. 

Door Jan Boer

Reden voor een theatercollege in de Wageningse bibliotheek, georganiseerd door de werkgroep Wageningen Dementievriendelijk, voor betrokken organisaties, vrijwilligers en inwoners om te kijken hoe de stad nóg dementievriendelijker te maken is. Iemand ís niet dement, maar iemand hééft dementie… Je bént geen longontsteking, maar je hébt… De bijeenkomst was bestemd voor iedereen die zich betrokken voelt bij dit onderwerp. De zaal zat vol. Het contact met een naaste met dementie loopt vaak niet zoals je graag zou willen. De boeiende middag werd verzorgd door Freya Flach en Hanneke van de Pol van ‘Zeg Ja bij Dementie’ met een theatercollege, waar het publiek actief in betrokken werd, zodat men zich meer in het leven kan verplaatsen van iemand met dementie. Freya en Hanneke hebben een manier ontwikkeld om een beter contact te maken met mensen met dementie, waardoor ze mee kunnen blijven doen met de samenleving. Bij dementie liggen eenzaamheid, je verloren voelen, het verlies van tijdsbesef op de loer. Mensen horen dan vaak: kan niet, nee, niet goed, heb ik al vaker gezegd... In het theatercollege werd duidelijk gemaakt hoe je dit om kunt buigen naar een positief JA, waardoor er ruimte ontstaat voor de mens met dementie, de ziekte die onomkeerbaar is. Dementie maakt onzeker over het eigen kunnen en het geeft verstoorde prikkels. Door opdrachten werd het publiek actief duidelijk gemaakt hoe gevoelig het ligt om fouten te maken: “Je wijst mensen steeds op fouten zonder het je bewust te zijn. Iemand mag stralend falen, je moet niet corrigeren, want het geheugenverlies is onomkeerbaar, het geheugen valt niet meer te trainen. Daarom: kies voor connectie, in plaats van correctie. Erken de werkelijkheid van de ander en beweeg daarin mee”, was de les. Probeer naar de emotie achter de woorden te luisteren, ga er niet tegenin. Vertel over jezelf, waar de ander dan op in kan gaan. Freya en Hanneke hielden hun gehoor voor: “Wij kijken vaak naar wat er niet meer lukt, maar kijk naar wat er wél kan”. Een conclusie van deze bijzondere middag: ga nààst iemand staan, niet tegenover hem, kijk samen in dezelfde richting, heb oog voor het gevoel van eigenwaarde van de ander. Erken de realiteit van de ander, plan niets, verander een vraag in een aanbod. Woede-uitbarstingen ontstaan doordat het verstandelijke het niet meer aan kan, dat geeft een gevoel van machteloosheid. Mensen met dementie krijgen steeds meer problemen met het afnemende bovenbrein, dat het denken en begrijpen van zaken regelt. Daar plan je en maak je keuzes, hier filter je prikkels. Het onderbrein is er vanaf je geboorte. Daar reageer je op prikkels als boosheid, bang, bedroefd of blij zijn, angst, stress. Dit blijft intact tot je sterft.

Kijk op www.zegjabijdementie.nl.