Joods Wagenings verleden

Gelukkige jeugd slaat om in nachtmerrie

WAGENINGEN - Op dinsdag 26 april wordt in het Heerenstraattheater de documentaire ‘Ik heb geluk gehad’ gepresenteerd, een activiteit van de Wageningse Volksuniversiteit. In deze film, gemaakt over het Joods verleden in Arnhem en Wageningen door Peter Jetten en Jos Vecht, wordt verteld hoe een gelukkige jeugd verandert in de nachtmerrie van de Duitse bezetting. 

Jan Boer

Joodse kinderen, nu inmiddels op leeftijd, kijken in de documentaire terug op deze indringende periode. Jos Vecht en Peter Jetten geven een korte inleiding op de documentaire in het Heerenstraattheater. Na afloop is er een drankje en vervolgens gelegenheid tot napraten met de filmmakers. Aansluitend is er onder leiding van Ben Groen een wandeling met uitleg door Wageningen langs 36 herinneringsstenen, die de Stichting Joods Erfgoed heeft geplaatst ter herinnering aan het Joods verleden van de stad. Ben Groen van de Volksuniversiteit zal bij twintig van deze stenen uitleg geven.

LEVENSPOORT Ook wordt aandacht besteed aan het Joods monument ‘De Levenspoort’ van Yetty Elzas aan de Walstraat tegenover de plek, waar tot in 1940 de Joodse synagoge stond. Deze synagoge werd aan het begin van de oorlog zwaar beschadigd en verdween vervolgens definitief uit het Wageningse stadsbeeld. De wandeling gaat ook naar het rijksmonument de oude Joodse begraafplaats. Ben Groen, zeer geïnteresseerd in het Wageningse verleden, legt uit: “Als basis gebruiken we het boekje, dat door Maurice Elzas is geschreven en gaan we langs de herinneringsstenen. Ik heb nooit begrepen waarom dat geen ‘stolperstenen’ zijn geworden. Het gaat over de Wageningse Joodse gemeenschap door de jaren heen, over de oude Joodse synagoge, de begraafplaats en over min of meer bekende Joden in Wageningen.

In het verhaal komt duidelijk naar voren hoe de Joodse gemeenschap in Wageningen heeft gefunctioneerd en haar steentje heeft bijgedragen aan de samenleving. De Joodse gemeenschap is hier nooit groot geweest, maar wel heel hecht. Het waren veeartsen, touwslagers, leraren, artsen, een doorsnee van de bevolking”. Het gaat ook over het Joodse badhuis ( de mikwe) aan de Veerstraat en later aan de Molenstraat. 

“Er woont nog maar een gering aantal Joden in Wageningen. De Joodse Wageningers behoorden vanaf het begin van de zeventiende eeuw tot 1830 bij de Joodse gemeenschap van Arnhem. Daarna kende Wageningen een eigen Joodse gemeenschap tot 1987. Van 1840 tot 1900 werden de synagogediensten gehouden in de bovenzaal van het tabakspakhuis. De synagoge aan de Walstraat werd zoals gezegd in 1940 vernield. Van 1945 tot 1972 was er een noodsynagoge, waarvan ik de locatie niet weet”.

LEZING Dinsdag 26 april van 2 uur en 45 min. Kosten 19,50 euro. Aanvang documentaire in het Heerenstraatheater 13:45u. Afsluiting rondleiding 16:30u. Voor meer informatie: kijk op www.volksuniversiteitwageningen.nl