Historisch besef in Wageningen

Ingezonden brief

In de Stad Wageningen van 11 oktober stond in een bericht op de voorpagina dat prins Bernhard ereburger blijft van Wageningen en dat de gemeente geen reden ziet om de plaquette aan de gevel van Hotel De Wereld te verwijderen. Burgemeester Vermeulen merkt in het bericht op dat de waardering voor Bernhards bijdrage aan het verzet en de bevrijding van Nederland relevant blijft. Helemaal waar. Waar we echter voor moeten waken is dat Bernhards rol in Wageningen overdreven wordt, want die neiging is er nog altijd. Zo vermeldt de krant dat in mei 1945 in Hotel De Wereld de Duitsers met prins Bernhard onderhandelden over de voorwaarden voor capitulatie. Dat laatste is pertinent niet waar. Het waren de Canadese generaals die onder aanvoering van luitenant-generaal Charles Foulkes op 5 mei 1945 het Duitse opperbevel sommeerden naar Wageningen te komen om de uitvoering van de capitulatie - die de avond ervoor al op de Lüneburger Heide was afgekondigd - technisch te regelen. Over ‘voorwaarden’ werd niet onderhandeld en prins Bernhard zat als bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten slechts aan. 

In het filmmateriaal dat van 5 en 6 mei 1945 bewaard is gebleven lijkt Bernhard echter een heldenrol aan te nemen. Flamboyant en welbespraakt stond hij buiten Hotel De Wereld de pers te woord voor hij in de buitgemaakte open Mercedes van Seyss-Inquart terugreed naar zijn hoofdkwartier in Apeldoorn. De kans is ook groot dat de Bernhard-mythe nog altijd wordt gevoed door het bekende schilderij ‘Capitulatie’ (van de Amsterdamse schilder Willem van de Kerk) in Museum De Casteelse Poort, waarop Bernhard in montycoat staat afgebeeld en een centrale en alles overziende positie inneemt. Bijna vaderlijk lijkt hij toe te zien hoe de Duitsers en geallieerden tegenover elkaar aan tafel zitten om de zaken te regelen. Is dit allemaal belangrijk om te weten? Wel degelijk. Zéker in Wageningen, dat zich afficheert als Stad der Bevrijding, zouden we onze geschiedenis moeten kennen. Het is onmiskenbaar waar dat prins Bernhard heel lang een belangrijke rol heeft gespeeld bij de herdenking en viering van Bevrijdingsdag. 

In het boek ‘Vrijheid geef je door’, dat in 2020 verscheen ter gelegenheid van 75 jaar herdenken en vieren in Wageningen, wordt die geschiedenis zo genuanceerd mogelijk uit de doeken gedaan. Ook in het educatieve stripboek ‘Sjoerd de Vrij - Het vuur van de vrijheid’ hebben we ook de jonge generatie duidelijk willen maken wat er nu wel en niet gebeurde, op met name 5 en 6 mei in en om Hotel De Wereld. In het programma ‘De broeders Van Rossem’ deed afgelopen week ook historicus Maarten van Rossem een poging helderheid te brengen in de mythevorming rond de capitulatie.

“Wie zijn geschiedenis niet kent, is gedoemd haar te herhalen”, luidt een gevleugeld citaat van schrijver-filosoof George Santayana. Het is een uitspraak die vaak wordt gerelateerd aan het gebrek aan historisch besef bij beleidsbepalers. We leven in een tijd waarin ongefundeerde meningen terrein winnen en de nuance in het debat steeds vaker het kind van de rekening is. Daarom is het belangrijk om ook als burgers de historische feiten onder ogen te blijven zien. Zeker ook in Wageningen.

Wim Huijser en Jelle de Gruyter (redactie ‘Vrijheid geef je door’ en auteurs ‘Sjoerd de Vrij - Het vuur van de vrijheid’)