Over Wageningen gesproken: Ravageplantage aan de Nickerie Rivier

WAGENINGEN - Over onze stad Wageningen hoeven we hier niets te vertellen, maar weet je dat er in Zuid-Amerika nog een Wageningen ligt? Jawel, in het noordwesten van Suriname.

Het Surinaamse Wageningen heeft 3500 inwoners. Het begon allemaal in 1949 met het ‘Plan Wageningen’. Dit plan richtte zich op het opzetten van een boerengemeenschap met ex-militairen om werkgelegenheid te creëren in een gebied, dat voornamelijk bestond uit moerasland. 

De Nederlandse Landbouwhogeschool Wageningen werd er, in de vorm van de Stichting Machinale Landbouw (SML), de belangrijkste werkgever, die het gebied tot leven bracht. Rijst, het nationale en lokale ‘witte goud’, stond centraal in het Surinaamse Wageningen. De SML bood niet alleen werk, maar zorgde ook voor bijvoorbeeld gezondheidszorg en onderwijs voor de inwoners. Zo groeide Wageningen in Suriname uit tot een bloeiende gemeenschap.
ONTGINNING Voor het zover was moest het moerasgebied ontgonnen worden. Stanley Fräser is één van de Wageningse veteranen die die tijd nog heeft meegemaakt. Hij ging in 1956 bij SML aan de slag. “Ik hoorde van vrienden die er al werkten hoe het daar was. Dat leek mij ook wel wat. Ik werd aangenomen en begon bij de landmeetkundige dienst.” Stanley woonde op de Henarpolder, een belangrijke landbouwpolder. De rijst, die daar werd verbouwd, ging per boot over de Nickerie Rivier naar de SML in Wageningen. Een weg tussen de Henarpolder en Wageningen was handiger, vonden ze bij de SML. En bij dat werk kwam Stanley in beeld.

PELMOLEN Stanley vertelt: “Het was mijn taak om lijnen uit te zetten en om de polder open te kappen, zodat er een verbinding over land ontstond. Ik stond urenlang in het water! We werkten met zeven man, en zo hebben wij de weg aangelegd.” Daarna, in 1966, ging Stanley naar de rijstverwerking. Weer had hij zwaar werk, want alle zakken werden met de hand opgestapeld. Later kwam hij bij de pelmolen, waar de rijst gepeld werd om het kaf van de korrel te scheiden. Uiteindelijk werd hij voorman, de chef van de afdeling. 

Veteraan Stanley Fräser kijkt tevreden terug op zijn werkzame tijd in Suriname: “Het was absoluut een zware tijd, maar het was ook mooi! Het is jammer dat er nu helemaal geen productie meer is. Het is allemaal verloederd, het is nu niets meer dan een ‘ravageplantage’. Maar ik heb er mijn huis gebouwd, en daar woon ik nu. Ach, na het vertrek van de SML in 1975 is alles veel minder geworden. Voor die tijd was het prima, daarna verloederde alles”.

Toch geniet hij van het leven en hij kent ook het Nederlandse Wageningen. “In 2007 ben ik er met mijn zoons geweest. Eén van mijn zoons woont in Arnhem. Wat is jullie Wageningen een mooie plaats!”